Wanneer liefde langzaam controle wordt: zo herken je de eerste signalen volgens een expert
In dit artikel:
In het begin van een relatie kan intense aandacht juist een risicofaktor zijn: experts van Veilig Thuis waarschuwen dat charmant en aanranderend gedrag vaak de voorbode is van controle en misbruik. "Gewelddadig of sterk controlerend gedrag begint zelden openlijk," zegt Judith Kuypers, voorzitter van het Landelijk Netwerk Veilig Thuis. Wat start als veel warmte en affectie — vaak aangeduid als love bombing — kan zich geleidelijk ontpoppen tot subtiele, daarna steeds duidelijkere vormen van psychologisch geweld.
Het sluipende proces verloopt meestal van kleine, neerbuigende opmerkingen naar subtiele invloed op kleding, contacten en tijdsbesteding, en vervolgens naar toenemende jaloezie, druk en grensoverschrijdend gedrag. Typische alarmsignalen zijn constante kritiek, het in twijfel trekken van iemands waarneming of gevoelens (gaslighting), wisselende afwisseling van warmte en afwijzing en pogingen om iemand te isoleren van vrienden en familie. Omdat dit gedrag zich stap voor stap normaliseert, herkennen slachtoffers of hun omgeving het vaak pas veel later.
Psychologisch geweld wordt nog te vaak miskend omdat mensen geweld voornamelijk associëren met fysieke mishandeling. Bovendien speelt mee dat slachtoffers liefde en hoop voelen, de dader naar buiten vaak charmant lijkt en veel van dit gedrag achter gesloten deuren gebeurt. Daardoor twijfelen omstanders of menen slachtoffers zelf dat het ‘niet erg genoeg’ is om hulp te zoeken.
Een belangrijke boodschap van Veilig Thuis: twijfel is op zich al een waarschuwing. Hoe eerder signalen worden herkend, hoe groter de kans om in te grijpen voordat het escaleert naar ernstiger vormen van mishandeling. Voor advies en ondersteuning kan men anoniem contact opnemen met Veilig Thuis via 0800-2000 of via veiligthuis.nl; er zijn ook lokale organisaties beschikbaar. De campagne "Is dit liefde?" brengt deze probleempunten onder de aandacht en moedigt mensen aan niet te wachten met hulp vragen.