Waarom blijven we langer op voor meer alone-time? Cosmo spreekt er met een slaappsycholoog over

In dit artikel:

Cosmopolitan sprak met slaappyscholoog Merijn van de Laar over het fenomeen revenge bedtime procrastination — in het Nederlands vaak opblijfwraak genoemd — waarbij mensen hun bedtijd oprekken omdat de avond de enige tijd voor zichzelf lijkt te zijn.

Wat het is: mensen stellen bewust slapen uit, niet om productief te zijn maar om te ontspannen of sociaal contact te hebben (serie kijken, social media, appen). De avond voelt als ‘eigen tijd’ en dat moment willen ze niet afkappen, ook al zijn ze uitgeput.

Wie het treft: het komt veel voor; Van de Laar zegt dat bijna driekwart van de mensen dit minstens één keer per week doet. Vooral mensen met drukke banen, kinderen of veel stress lopen erin vast. Avondtypen zijn extra gevoelig: zij worden van nature later slaperig maar moeten vaak vroeg op, waardoor het moeilijk wordt op tijd naar bed te gaan.

Hoe je je natuurlijke ritme ontdekt: kijk naar de tweede week van je vakantie — dan stabiliseert je slaap-waakritme en zie je wanneer je van nature slaperig wordt en wanneer je wakker wordt. Dat geeft een goed beeld van je echte slaapbehoefte.

Praktische oplossingen: idealiter stem je je dag af op je natuurlijke slaapbehoefte, maar dat lukt lang niet altijd bij een 9-to-5-schema. Concrete tips van Van de Laar:
- Werk met licht: veel licht in de ochtend om je biologische klok te verschuiven, en juist zachter licht in de avond (bijvoorbeeld kaarslicht).
- Zet niet alleen een ochtendwekker, maar ook een ‘bedtijdbel’ die je eraan herinnert te stoppen met schermen en te beginnen met je avondroutine.
- Dim prikkels ruim (ongeveer twee uur) voor het slapen en bouw rustig af in plaats van abrupt naar bed te rennen.
- Vermijd snoozen: dat veroorzaakt korte, gebroken slaap en maakt je minder uitgerust dan langer doorslapen.

Kort gezegd: opblijfwraak is een veelvoorkomende copingstrategie voor gebrek aan vrije tijd, maar het ondermijnt slaapkwaliteit. Door bewust je lichtgebruik, routines en herinneringen aan te passen en je natuurlijke ritme te onderzoeken, kun je beter grenzen stellen en gezondere slaapgewoonten opbouwen.