Kolumna: Babilonski stolp je padel - zakaj umirajo mediji in z njimi demokracija?
In dit artikel:
De auteur — een mediamaker met circa twintig jaar ervaring — waarschuwt dat de traditionele mediasector en daarmee de “vierde macht” van de overheid in gevaar zijn. De neergang begon niet met de recente explosie van kunstmatige intelligentie, maar met de opkomst van sociale media (YouTube, Instagram, TikTok, X, Facebook). Die platforms maakten van iedereen een uitgever en gaven influencers vaak een groter bereik dan traditionele nieuwsorganen; influencers functioneren daardoor steeds meer als commerciële media.
De volgende klap voor gevestigde media kwam via AI en veranderende zoekalgoritmes. Sinds 2022 zijn zoekresultaten en directe AI-antwoorden — zichtbaar boven de normale links — verantwoordelijk voor forse dalingen van verkeer naar online nieuws. In sommige gevallen verloren traditionele sites naar schatting een derde van hun bezoekers. Google compenseert dit deels door Discover-suggesties in Chrome, maar die bevoordelen vooral de grootste partners en sluiten kleine en onafhankelijke publicaties buiten. Dit versterkt concentratie van aandacht en inkomsten bij enkele grote spelers.
Economisch scherp: adverteerders verplaatsen budgetten van klassieke banners naar gerichte, efficiëntere systemen. Directe verhuur van advertentieruimte (brandingbanners) neemt af en ondermijnt het verdienmodel van kleinere media. Tegelijk maakt betaalbare en kwalitatieve vertaaltechnologie het mogelijk om content massaal en goedkoop in tientallen talen aan te bieden. Grote influencers en producenten distribueren video’s in meerdere taalversies (bijv. MrBeast), waardoor lokale gespecialiseerde media verdrongen worden door geglobaliseerde, gelokaliseerde content.
Voor kleine landen zoals Slovenië (maar ook Kroatië en centra als Warschau, Tallinn, Wenen) betekent dit dat veel lokale en gespecialiseerde titels binnen enkele jaren van de radar kunnen verdwijnen: te weinig advertentie-inkomsten, minder zoekverkeer en overaanbod van goedkope, vertaald materiaal. De auteur ziet dat dit direct effect heeft op democratische controle: zonder sterke, onafhankelijke media verzwakt het publieke informatielandschap en neemt het risico op mediamonopolies toe.
Wat overleeft volgens de auteur? Zeer hoogwaardige, authentieke en lokaal verankerde content, verspreid via meerdere kanalen en gesteund door de lokale gemeenschap — met name adverteerders en ondernemers — die bereid moeten zijn in die platforms te investeren. Innovatie en structurele steun zijn cruciaal om onafhankelijke media te behouden als controlemechanisme op politiek en macht. Zonder die inzet dreigt een medialandschap waarin promotie en informatie gedomineerd worden door een handvol geglobaliseerde techspelers.