Hobby je healthy: een hobby is heel goed voor je, en wel hierom
In dit artikel:
Gen Z leeft voor hobby’s: recente enquêtes en een rapport uit 2025 laten zien dat 90% van jongeren ten minste één hobby heeft en 70% er drie of meer. Jongeren van 18–24 jaar besteden relatief veel tijd aan vrijetijdsbesteding; 32% zegt 6–10 uur per week aan hobby’s te besteden, meer dan oudere leeftijdsgroepen. Populaire bezigheden zijn gamen, lezen, tekenen, koken, bakken, en fitness — hobby’s die volgens het rapport ook helpen bij zelfidentificatie, personal branding en het vinden van community.
Psychiater Irene van Vliet legt uit waarom hobby’s zo gezond zijn: ze verleggen je focus en activeren andere delen van de hersenen dan werk dat doorgaans cognitief-eisend is. Creatieve activiteiten (koken, schilderen, schrijven, handwerk) prikkelen vooral de rechterhersenhelft, terwijl analytische taken (puzzels, rekenen) de linkerhelft gebruiken. Sommige bezigheden, zoals tekenen, vragen beide typen verwerking. Van Vliet vat het kernidee bondig samen: “Use it or lose it” — door verschillende activiteiten te doen voorkom je overbelasting en bescherm je mentale veerkracht.
De effecten zijn zowel psychologisch als fysiologisch. Hobby’s kunnen stresshormonen verlagen, gelukshormonen verhogen, bloeddruk doen dalen en tot een flow-ervaring leiden waarin je ontspannen en geconcentreerd bent. Een Noorse studie toont bijvoorbeeld dat aandachtig kunstkijken resulteert in een rustiger hartslag en een beter gevoel. Ook tekenen, kleitherapie en tuinieren werden in onderzoek gekoppeld aan verbeterde stemming, emotieregulatie en algemeen welzijn; tuinieren bleek in sommige studies evenveel geluk te geven als uit eten gaan.
Praktische adviezen vanuit de psychiater: het aantal hobby’s maakt niet zoveel uit, belangrijker is variatie en beschikbaarheid. Combineer bij voorkeur activiteiten die je zowel buiten als thuis kunt doen, zodat je bij slecht weer, blessures of ziekte niet zonder komt te zitten. Probeer meerdere dingen uit en denk terug aan wat je als kind graag deed — dat kan een goede route naar blijvende interesse zijn. Kies ook minstens één hobby die je onafhankelijk van anderen kunt beoefenen.
Een kanttekening is dat bepaalde hobby’s risico’s met zich meebrengen; Van Vliet waarschuwt voor een verslavingsaspect bij gamen en intensief sporten. Als een bezigheid verplicht voelt in plaats van ontspanning te bieden, verliest het zijn beschermende effect.
Kort gezegd: hobby’s zijn meer dan tijdvulling; ze zijn een vorm van betaalbare zelfzorg die je brein divers prikkelt, stress reduceert en sociale of creatieve voldoening kan geven. Kleine, toegankelijke vormen van hobbyën — van balkonplanten verzorgen tot dagelijks even tekenen — leveren al positieve winst op voor zowel lichaam als geest.