Hantavirus houdt Europa in zijn greep: drie doden, een cruiseschip in quarantaine en muizenkoorts die stilletjes op de loer ligt in Slovenië.
In dit artikel:
Op de MV Hondius, een luxeexpeditie die op 1 april 2026 uit Ushuaia (Argentinië) vertrok voor een tocht langs Zuid‑Georgië, Tristan da Cunha, Sint‑Helena en Ascension Island, heeft begin april een uitbraak plaatsgevonden van het Andes‑hantavirus (ANDV). Aan boord bevonden zich 149 mensen uit 23 nationaliteiten, onder wie burgers uit negen EU/EER‑landen. Het incident zorgde begin mei voor veel diplomatieke en gezondheidszorgactiviteit in Europa en daarbuiten.
Wat gebeurde er: op 11 april overleed een Nederlandse passagier aan boord; zijn lijk werd pas op 24 april in Sint‑Helena van boord gehaald, tegelijk met dat van zijn vrouw. Zij reisde door naar Johannesburg maar overleed daar op 26 april. Eind eerste week mei stond de balans op drie doden; daarnaast was er één ernstig ziek persoon in Zuid‑Afrika, twee mensen met klachten aan boord en een bevestigde besmetting na terugkeer naar Zwitserland. Het schip kon uiteindelijk aanmeren in de haven van Granadilla (Tenerife) nadat Spanje onder druk van de WHO toestemming gaf; enkele zieke passagiers werden naar Nederland gevlogen en bemanningsleden per helikopter overgebracht.
Waarom dit nieuws is: ANDV veroorzaakt hantavirus‑pulmonary syndrome (HPS), een ernstig longsyndroom met een hoog sterftecijfer (rond 35% volgens de CDC) en heeft als bijzondere eigenschap dat het, in tegenstelling tot de meeste hantavirussen, van mens op mens kan overgaan bij zeer nauw contact. De incubatietijd varieert van één tot acht weken en de eerste symptomen zijn vaak onschuldig (koorts, rillingen, spierpijn) totdat ademhalingsproblemen ontstaan.
Reactie en risicoinschatting: ECDC en WHO benadrukken dat het risico voor de algemene Europese bevolking zeer laag is, vooral omdat de Andesvariant niet in Europese knaagdieren circuleert. De WHO noemde de uitbraak wezenlijk verschillend van de wereldwijde COVID‑19‑crisis en sprak van een geïsoleerd en controleerbaar voorval. Desondanks leidde het tot flinke logistieke en juridische discussies tussen havens en regeringen over wie hulp moest bieden.
Relevante achtergrond voor Europa: hantavirussen komen ook in Europa voor — vooral Puumala en Dobrava — en veroorzaken hier al jaren gevallen van wat men muizenkoorts noemt (hemorragische koorts met renaal syndroom). Slovenië meldde in 2026 al meerdere bevestigde gevallen; de Sloveense viroloog Tatjana Avšič Županc waarschuwt dat de ziekte niet onderschat moet worden.
Preventie en behandeling: ANDV heeft geen vaccin en geen specifieke antivirale therapie; behandeling is ondersteunend (zuurstof, dialyse, intensieve zorg). Omdat besmetting vaak gebeurt via inademing van stof of contact met uitwerpselen van knaagdieren, adviseren deskundigen bij schoonmaak van verlaten of stoffige ruimtes preventieve maatregelen: bevochtigen, handschoenen en ademhalingsbescherming gebruiken en oppervlakken nat afnemen in plaats van te vegen of te stofzuigen. Voor reizigers naar voormalige besmettingsgebieden en eigenaren van weekendhuizen vormt dit praktische advies momenteel de belangrijkste voorzorg.