Column: Waarom zijn we allemaal proefkonijnen geworden? De waarheid over je telefoon die je liever niet wilt horen.
In dit artikel:
We leven nu in een tijdperk van overvloed: smartphones, streaming, thuisbezorging en constante bevestiging via sociale media. De schrijver richt zich op de lezer als onderdeel van dit brede experiment en stelt dat veel van ons verslaafd zijn geraakt aan snelle beloningen — niet alleen drugsgebruikers in traditionele zin, maar ook mensen die continu hun telefoon checken, suiker eten of ongemerkt urenlang video’s kijken. Dit komt volgens het stuk door dopamine: een hersenchemische beloning die ontworpen is voor een wereld van schaarste, niet voor een wereld waarin prikkels en comfort altijd beschikbaar zijn.
De kernverklaring is dat onze hersenen een balans zoeken tussen plezier en ongemak. Frequent en makkelijk bereikbare lustbelevingen verschuiven die balans, waarna het brein tegengewicht creëert in de vorm van toegenomen onbehagen of een hoger ‘drempelniveau’ voor plezier. Als gevolg daarvan heb je uiteindelijk niet meer behoefte aan het leuke moment om je goed te voelen; je hebt het juist nodig om niet wanhopig te worden. Dat proces leidt tot leegte, onrust en afhankelijkheid van steeds intensere prikkels.
De voorgestelde remedie is paradoxaal: niet méér comfort, maar juist meer ongemak en verveling toelaten. Praktische voorbeelden die de schrijver noemt (en aanbeveelt) zijn koude blootstelling, zware lichamelijke inspanning en periodes zonder afleiding of beloningen. Een concreet experiment: dertig dagen afzien van je grootste verslaving — suiker, social media, nieuws of streaming — waarbij de eerste twee weken het zwaarst zijn, maar na vier weken vaak een herontdekte waardering voor simpele dingen optreedt, zoals een ongestoord gesprek of een zonsondergang.
Het artikel waarschuwt dat meer comfort het probleem verergert; oplossingen zoeken in nog meer stimulatie werkt als benzine op een brand. In plaats daarvan pleit de auteur voor het bewust herstellen van de zenuwlijke ‘motor’ door prikkels te verminderen en het lichaam mentaal en fysiek uit te dagen, zodat de dopaminereacties die écht duurzaam geluk geven weer terugkeren.
Kort samengevat: de moderne overvloed aan gemakkelijke beloningen ondermijnt onze veerkracht en levensvreugde. Wie zijn dopaminehuishouding wil herstellen, doet er volgens de schrijver goed aan tijdelijk afstand te nemen van die gemakken en ongemak en verveling weer toe te laten — met mogelijke winst in aandacht, voldoening en mentale stabiliteit.